Çalışma İzni

çalışma izni

Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe, yabancıların Türkiye’de bağımlı veya bağımsız çalışmaya başlamadan önce çalışma izni almaları zorunludur. Çalışma izin başvuruları Türkiye’de iş piyasasındaki durum ve çalışma hayatındaki gelişmeler, istihdama ilişkin sektörel ve ekonomik konjonktür koşulları dikkate alınarak değerlendirilmektedir. Ayrıca, ilgili kanunlarda sadece Türk vatandaşlarına hasredilmiş bulunan meslek ve görevlerde yabancılara çalışma izni verilmesi mümkün bulunmamaktadır. Bu meslekler: diş hekimliği, dişçilik, hastabakıcılık, eczacılık, veterinerlik, özel hastanelerde sorumlu müdürlük, avukatlık, noterlik, özel güvenlik görevliliği, kara suları dahilinde balık, istiridye, midye, sünger, inci, mercan ihracı, dalgıçlık, arayıcılık, kılavuzluk, kaptanlık, çarkçılık, katiplik, tayfalık vb., gümrük müşavirliği ve turist rehberliğidir.

Çalışma izni, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca resmi bir belge şeklinde düzenlenen ve geçerlilik süresi içinde yabancıya Türkiye’de çalışma ve ikamet hakkı veren izin belgesidir. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’na göre, yabancıların Türkiye’de bağımlı veya bağımsız çalışmaya başlamadan önce izin alması gerekir. Türkiye’de uzun dönem ikamet izni veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni olan yabancılar süresiz çalışma iznine başvurabilir. Ancak, yabancının başvuru şartlarını taşıması yabancıya mutlak hak sağlamaz. Çalışma izin başvurusunun olumlu değerlendirilmesi halinde yabancıya, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak koşuluyla, gerçek veya tüzel kişiye ya da kamu kurum veya kuruluşuna ait belirli bir işyerinde veya bunların aynı işkolundaki işyerlerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla ilk başvuruda en çok bir yıl geçerli süreli çalışma izni verilir. Yapılacak çalışma izni uzatma başvurusunun olumlu değerlendirilmesi halinde yabancıya aynı işverene bağlı olarak ilk uzatma başvurusunda en çok iki yıl, sonraki uzatma başvurularında ise en çok üç yıla kadar çalışma izni verilir. Profesyonel meslek mensubu yabancılara, diğer kanunlarda belirtilen özel şartların sağlanması kaydıyla bağımsız çalışma izni verilebilir. Bağımsız çalışma izni başvurularının uluslararası işgücü politikası doğrultusunda değerlendirilmesinde, yabancının; eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye’deki faaliyetinin veya yatırımının ülke ekonomisine ve istihdama etkisi, yabancı şirket ortağı ise sermaye payı ile Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulu önerileri doğrultusunda Bakanlıkça belirlenecek diğer hususlar dikkate alınır. Bağımsız çalışma izni, süreli olarak düzenlenir.

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28’inci maddesi çerçevesinde Mavi Kart almış olanlar veya almaya hak kazananlar, başka bir devlet vatandaşı olmakla birlikte aynı zamanda Türk vatandaşı olanlar, yapılacak mesleğin icrasına ilişkin olarak ulusal mevzuattaki yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve özel kanunlarda yer alan hususlar saklı kalmak koşuluyla, 6735 sayılı Kanun hükümleri gereğince çalışma izni almalarına gerek bulunmamaktadır.

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nun Geçici 1’inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca 6735 sayılı Kanun’a aykırı olmayan hükümleri halen yürürlükte bulunan Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin “Muafiyetler” başlıklı 55’inci maddesinde belirtilen yabancılar çalışma izni muafiyeti kapsamındadır.

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’na göre verilen çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti, 6458 sayılı Kanun’un 27’nci maddesi uyarınca ikamet izni yerine geçer. Ancak, uluslararası koruma başvuru sahibi, şartlı mülteci ve geçici koruma statüsünde bulunan yabancılara düzenlenen çalışma izinleri ikamet izni yerine geçmez.

Türkiye’ye çalışmak üzere gelen bir yabancının beraberinde veya daha sonra getirmiş olduğu eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına da, yabancının kendisi ile birlikte en az beş yıl kanuni ve kesintisiz ikamet etmiş olmaları kaydıyla, süreli çalışma izni verilebilir.

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, gerekli hallerde ilgili Bakanlık ve mercilerin görüşlerini de almak suretiyle çalışma izni başvurusunu değerlendirir ve sonuçlandırır. Usulüne uygun olarak yapılan çalışma izni başvuruları, belgelerin tam ve eksiksiz olması kaydıyla Bakanlık tarafından en geç otuz gün içinde sonuçlandırılır. Başvurunun eksik evrak ile yapıldığının tespiti halinde, eksik evrakların tamamlanması istemiyle başvuru sahibine bilgi verilir. Bu durumda otuz günlük süre eksik evrakların Bakanlığa intikal ettiği tarih itibariyle başlar.

Üniversite eğitimi gereği yapılması zorunluluk arz eden stajlar için çalışma izni alınmasına gerek bulunmamaktadır. Ancak bu durumda ilgili Üniversite veya Fakülteden alınacak konuya ilişkin resmi bir yazının bulunması gerekmektedir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre kurulmuş olan; limited şirketlerin şirket ortağı olan müdürü, anonim şirketlerin şirket ortağı olan yönetim kurulu üyesi, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin yönetici olan komandite ortağı, olan yabancılar çalışma izni alarak çalışabilirler. 6102 sayılı Kanun’a göre kurulmuş; anonim şirketlerin Türkiye’de ikamet etmeyen yönetim kurulu üyesi, diğer şirketlerin yönetici sıfatı olmayan ortağı, çalışma izni muafiyeti kapsamında değerlendirilir.

Uluslararası koruma başvuru sahibi yabancılar ile şartlı mülteci statüsü alan yabancılar için uluslararası koruma başvurusu tarihinden altı ay sonra (6458 sayılı Kanun md. 89-4/a) bu kişileri çalıştırmak isteyen işverenler tarafından çalışma izni için başvurusu yapılabilir.

Türkiye’de yabancılara çalışma izinleri belirli bir işyeri veya işletme üzerinden verilmektedir. Yabancılara istedikleri herhangi bir işyerinde çalışabilmesine imkan veren bir izin sistemi mevcut değildir. Yabancılara çalışma izinleri belirli bir işyeri ve adreste çalışmak üzere verilmekte olup, yabancının bu işyerinden ayrılması halinde izin geçerliliğini yitirmektedir. Bir işverenin yanında çalışma izni bulunan bir yabancının aynı izinle başka bir işyerinde çalışabilmesi mümkün bulunmadığından, yeni işvereninin Bakanlığa çalışma izin başvurusunda bulunarak kendi işyerinde çalıştırmak üzere yeni bir çalışma izni alması gerekmektedir.

Çalışma izni verilmesi ya da uzatılması talebinin reddedilmesi, çalışma izninin iptal edilmesi ya da çalışma izninin geçerliliğinin kaybedilmesine ilişkin karar, yabancıya veya varsa işverenine tebliğ eder. Bakanlıkça verilecek kararlara karşı ilgililer tarafından tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde itiraz edilebilir. İtirazın reddedilmesi halinde idari yargı yoluna başvurulabilir.

492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince yabancılara verilecek çalışma izinleri ve çalışma izni muafiyetleri harca tabidir. Ayrıca 210 sayılı Değerli Kağıtlar Kanunu uyarınca düzenlenmekte olan çalışma izin belgeleri değerli kağıt sayılmış olup, düzenlenecek her bir çalışma izni ve çalışma izni muafiyetinden değerli kağıt bedeli alınmaktadır. Güncel çalışma izni harç tutarlarına ve değerli kağıt bedeli miktarlarına https://birim.ailevecalisma.gov.tr/uigm adlı internet sitemizden ulaşabilirsiniz. Yurtiçinden yapılan çalışma izin (süre uzatımları dahil) başvurularında, talebi Bakanlığımızca uygun bulunan yabancılar için çalışma izni harcı ve değerli kağıt bedelinin ayrı ayrı yatırılması zorunludur. Harç ve değerli kağıt bedelleri sadece internet sitemizde belirtilen bankaların şubelerine yatırılabilmektedir.

Turistik vize ile Türkiye’de bulunan yabancılar için yurtiçinden başvuru yapılamamaktadır. Toplam süresi en az 6 ay olan ve geçerliliği sona ermemiş ikamet izni bulunan yabancılar için yurtiçi başvuru yapılabilmektedir. 6735 sayılı Kanun’un 24’üncü maddesi ile 6458 sayılı Kanun’un 23’üncü maddesi uyarınca, talebi uygun bulunan yabancılara verilecek çalışma izinleri pasaport bitim tarihinden altmış gün önceki tarihi aşmayacak şekilde düzenlenmektedir. Ayrıca, çalışma izni başvuru tarihi itibariyle altmış günden az süreli pasaport ve pasaport yerine geçen belgeyle yapılan çalışma izin başvuruları işleme alınmamaktadır.

Türkiye’de çalışmak/çalıştırılmak istenilen yabancıların uyruğunda bulunduğu veya yasal olarak ikamet ettiği ülkedeki T.C. dış temsilciliğine giderek çalışma vizesi başvurusunda bulunması ve oradan kendisine verilecek olan 16 haneli referans numarasını Türkiye’deki işverenine bildirmesi, işvereninin de bu referans numarasını kullanarak e-devlet kapısı üzerinden çalışma izni başvurusu yapması gerekmektedir. Ancak, Türkiye’de en az altı ay süreli ve geçerliliği devam eden ikamet izni bulunan yabancılar için ilgili işverenlerce yurtiçinden e-devlet kapısı üzerinden çalışma izni başvurusu yapılabilir. İşveren tarafından internet üzerinden yapılacak başvuru için;

  • Öncelikle https://birim.ailevecalisma.gov.tr/uigm adresindeki internet sitesine girerek yabancı çalıştırabilmek için işyerlerinin sağlaması gereken kriterleri inceleyiniz. Bu kriterleri sağlıyorsanız başvuru yapmaya başlayabilirsiniz.
  • İlk olarak sisteme işyeri kaydınızı oluşturacak olan SGK e-bildirge kullanıcınızın kendi adına elektronik imzasının olduğunu kontrol ediniz.
  • Başvuruya başlamadan önce çalıştırmayı planladığınız yabancı ile iş sözleşmesi imzalayınız. İş sözleşmesi örnekleri aşağıdaki internet adresinde mevcuttur: https://birim.ailevecalisma.gov.tr/uigm/contents/belgeler/ornek-dilekce (Yurtdışı başvurularda bu sözleşmenin önceden taraflarca imzalanarak çalışma vizesi talep edilirken Dış temsilciliğimize sunulmuş olması gerekir.)
  • Çalışma izni başvurusuna geçmeden önce e-bildirge kullanıcınız tarafından www.turkiye.gov.tr üzerinden Yabancı Çalışma İzni uygulamasına girilerek işyeri kaydı oluşturulması gerekmektedir. İşyeri kaydı, gerekli bilgi ve belgelerin girilmesinden sonra açılacak taahhütnamenin elektronik imza ile imzalanması ile tamamlanacaktır.
  • İşyeri kaydı oluşturulduktan sonra bu işyeri üzerinden e-bildirge kullanıcısı veya onun yetkilendireceği (Bu yetkilendirme sistem üzerinden yapılacaktır.) bir kişi e-imzası ile çalışma izni başvurusu yapabilir.
  • E-izin uygulamasının sol menüsünde yer alan “Başvuru Yap” sekmesine girildikten sonra yabancının statüsü/durumu ile ilgili başvuru seçeneğini seçmeniz ve ilerleyen sekmelerde istenen bilgi ve belgeleri adım adım doldurarak tüm sekmeleri tamamlamanız gerekmektedir. (Sekmede yer alan bilgileri tam olarak doldurduğunuzu sekme başlığının yanında çıkacak olan yeşil onay işaretinden anlayabilirsiniz.
  • Tüm bilgi ve belge girişleri tamamlandıktan sonra en son aşamada başvurunuzu kaydedebilir veya onaylayabilirsiniz. Onayla butonuna tıklayarak açılacak olan dilekçe, başvuru formu ve taahhütnameyi elektronik imza ile imzalamanız halinde başvurunuz tamamlanmış ve değerlendirilmek üzere Bakanlığa ulaştırılmış olacaktır. Başvurunuzun değerlendirilmesi sürecinde gerektiğinde Bakanlığımızca e-posta ile bilgilendirileceksiniz. Ayrıca E-izin uygulamasının sol menüsünde yer alan “Başvuru Takip” sekmesine girerek başvurunuzun son durumu ile ilgili bilgi alabilirsiniz.
  • Başvurunuz olumlu değerlendirildiği takdirde gerekli harçları yatırmanız için e-posta ile bilgilendirileceksiniz. Yurtdışından yapılan çalışma izin başvurularında gerekli harç, değerli kağıt bedeli ve diğer ücretler yabancı şahıs tarafından ilgili dış temsilciliğe bizzat yatırılacaktır.
  • Harç ve değerli kağıt bedeli yatırılmış olan çalışma izin başvuruları onaylanarak çalışma iznine dönüşür ve basılan çalışma izin kartları PTT kargo ile işyeri adresinize gönderilir.
  • Yurtiçinden yapılan başvurularda çalışma izni başlangıç tarihini izleyen 30 gün içinde, yurtdışından yapılan başvurularda ise yabancının yurda giriş tarihinden itibaren 30 gün içinde SGK sigortalı girişinin, en az beyan edilmiş ücret üzerinden, yapılması zorunludur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir